दशक दुसरा : समास दुसरा : उत्तमलक्षण

दशक दुसरा  : समास दुसरा : उत्तमलक्षण 
॥श्रीराम॥ श्रोतां व्हावें सावधान आतां सांगतों उत्तम
गुण जेणें  करितां  बाणे  खूण सर्वज्ञपणाची ||||
वाट पुसिल्याविण जाऊं नये फळ वोळखिल्याविण
खाऊं नये पडिली वस्तु घेऊं नये येकायेकीं ||||
अति वाद करूं नये पोटीं कपट धरूं नये |
शोधल्याविण करूं नये कुळहीन कांता ||||
विचारेंविण  बोलों  नये विवंचनेविण चालों
नये मर्यादेविण हालों नये कांहीं येक ||||
प्रीतीविण रुसों नये चोरास वोळखी पुसों
नये रात्री पंथ क्रमूं  नये येकायेकीं ||||
जनीं आर्जव तोडूं नये पापद्रव्य जोडूं नये |
पुण्यमार्ग  सोडूं  नये  |  कदाकाळीं  ||||
निंदा द्वेष करूं नये असत्संग धरूं नये |
द्रव्यदारा  हरूं  नये  |  बळात्कारें   ||||
वक्तयास खोदूं नये ऐक्यतेसी फोडूं नये |
विद्याअभ्यास  सोडूं  नये कांहीं केल्या ||||
तोंडाळासीं  भांडों  नये वाचाळासीं तंडों
नये संतसंग खंडूं नये अंतर्यामीं ||||
अति क्रोध करूं नये जिवलगांस खेदूं नये |
मनीं वीट  मानूं नये  |  सिकवणेचा ||१०||
क्षणाक्षणां रुसों नये लटिका पुरुषार्थ बोलों नये |
केल्याविण  सांगों नये आपला  पराक्रमु  ||११||
बोलिला बोल विसरों नये प्रसंगी सामर्थ्य चुकों नये |
केल्याविण  निखंदूं  नये पुढिलांसि  कदा  ||१२||
आळसें सुख मानूं नये  |  चाहाडी  मनास  आणूं
नये शोधिल्याविण करूं नये कार्य कांहीं ||१३||
सुखा आंग देऊं नये प्रेत्न पुरुषें सांडूं नये |
कष्ट  करितां  त्रासों  नये  |  निरंतर ||१४||
सभेमध्यें लाजों नये बाष्कळपणें बोलों नये |
पैज  होड  घालूं  नये काहीं  केल्या  ||१५||
बहुत चिंता करूं नये निसुगपणें राहों नये |
परस्त्रीतें  पाहों  नये  |  पापबुद्धी   ||१६||
कोणाचा उपकार घेऊं नये घेतला तरी राखों
नये परपीडा करूं नये विस्वासघात ||१७||
शोच्येंविण असों नये  |  मळिण वस्त्र नेसों नये |
जाणारास पुसों नये कोठें जातोस म्हणौनी ||१८||
व्यापकपण सांडूं नये पराधेन होऊं नये |
आपलें वोझें घालूं नये कोणीयेकासी ||१९||
पत्रेंविण पर्वत  करूं नये हीनाचें रुण घेऊं
नये गोहीविण जाऊं नये राजद्वारा ||२०||
लटिकी  जाजू  घेऊं  नये सभेस  लटिकें करूं
नये आदर नस्तां बोलों नये स्वभाविक ||२१||
आदखणेपण  करूं नये अन्यायेंविण गांजूं
नये अवनीतीनें वर्तों नये आंगबळें ||२२||
बहुत अन्न खाऊं नये बहुत निद्रा करूं नये |
बहुत  दिवस  राहों  नये पिसुणाचेथें  ||२३||
आपल्याची  गोही  देऊं  नये आपली  कीर्ती वर्णूं
नये आपलें आपण हांसों नये गोष्टी सांगोनी ||२४||
धूम्रपान घेऊं नये उन्मत्त द्रव्य सेऊं नये |
बहुचकासीं  करूं  नये मैत्री कदा  ||२५||
कामेंविण राहों नये नीच उत्तर साहों नये |
आसुदें  अन्न  सेऊं नये वडिलांचेंहि ||२६||
तोंडीं सीवी असों नये दुसऱ्यास देखोन हांसों
नये उणें अंगीं संचारों नये कुळवंताचे ||२७||
देखिली वस्तु चोरूं नये  |  बहूत  कृपण होऊं
नये जिवलगांसी करूं नये कळह कदा ||२८||
येकाचा घात करूं नये लटिकी गोही देऊं
नये अप्रमाण वर्तों नये कदाकाळीं ||२९||
चाहाडी चोरी धरूं नये परद्वार करूं नये |
मागें  उणें बोलों नये कोणीयेकाचें ||३०||
समईं यावा चुकों नये सत्वगुण सांडूं नये |
वैरियांस  दंडूं  नये  |  शरण आलियां ||३१||
अल्पधनें माजों नये हरिभक्तीस लाजों नये |
मर्यादेविण  चालों  नये  पवित्र जनीं ||३२||
मूर्खासीं समंध पडों नये अंधारीं हात घालूं नये |
दुश्चितपणें  विसरों  नये वस्तु  आपुली  ||३३||
स्नानसंध्या सांडूं  नये  |  कुळाचार खंडूं
नये अनाचार मांडूं नये चुकुरपणें ||३४||
हरिकथा सांडूं नये निरूपण तोडूं नये |
परमार्थास  मोडूं  नये प्रपंचबळें ||३५||
देवाचा नवस बुडऊं नये आपला धर्म उडऊं
नये भलते भरीं भरों नये विचारेंविण ||३६||
निष्ठुरपण  धरूं  नये  |  जीवहत्या  करूं  नये |
पाऊस देखोन जाऊं नये अथवा अवकाळीं ||३७||
सभा देखोन गळों नये समईं उत्तर टळों नये |
धिःकारितां  चळों  नये  धारिष्ट आपुलें ||३८||
गुरुविरहित असों नये नीच यातीचा गुरु करूं
नये जिणें शाश्वत मानूं नये वैभवेंसीं ||३९||
सत्यमार्ग सांडूं नये असत्य पंथें जाऊं नये |
कदा अभिमान घेऊं  नये असत्याचा ||४०||
अपकीर्ति ते सांडावी सत्कीर्ति वाढवावी |
विवेकें दृढ  धरावी वाट  सत्याची ||४१||
न घेतां हे उत्तम गुण तें मनुष्य अवलक्षण |
ऐक  तयांचे  लक्षण पुढिले  समासीं ||४२||
इति श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे
उत्तमलक्षणनाम समास दुसरा || .२ ||

Popular posts from this blog

साधना करणाऱ्या पुरुषाला काय म्हणतात ?

नामात राहणे हा सरळ मार्ग आहे

सदगुरुंचे महत्व