दशक सातवा : चतुर्दश ब्रह्म : समास नववा : *श्रवणनिरूपण-२

समास नववा : *श्रवणनिरूपण-२ || .९ ||
॥श्रीराम॥ आतां श्रवण कैसें करावें तेंही सांगिजेल
अघवें श्रोतां  अवधान  द्यावें  |  येकचित्तें  ||||
येक वगतृत्व श्रवणीं पडे तेणें जालें समाधान
मोडे केला  निश्चय  विघडे अकस्मात ||||
तें वगतृत्व त्यागावें जें माईक स्वभावें |
जेथें  निश्चयाच्या  नावें सुन्याकार ||||
येक्या ग्रंथें निश्चय केला तो दुजयानें उडविला |
तेणें  संशयोचि  वाढला  |  जन्मवरी  ||||
जेथें संशय तुटती होये अशंकानिवृत्ती |
अद्वैत  ग्रंथ परमार्थीं श्रवण करावे ||||
जो मोक्षाचा अधिकारी तो परमार्थपंथ धरी |
प्रीति  लागली  अंतरीं  |  अद्वैतग्रंथाची ||||
जेणें सांडिला इहलोक जो परलोकीचा साधक |
तेणें  पाहावा  विवेक  |  अद्वैतशास्त्रीं  ||||
जयास पाहिजे अद्वैत तयापुढें ठेवितां द्वैत |
तेणें क्षोभलें उठे चित्त तया श्रोतयाचें ||||
आवडीसारिखें मिळे तेणें सुखचि उचंबळे |
नाहीं  तरी  कंटाळे  |  मानस ऐकतां ||||
ज्याची उपासना जैसी त्यासी प्रीति वाटे तैसी |
तेथें  वर्णितां  दुजयासी प्रशस्त न वटे  ||१०||
प्रीतीचें लक्षण ऐसें अंतरीं उठे अनयासें |
पाणी पाणवाटें जैसें आपणचि धांवे ||११||
तैसा जो आत्मज्ञानी नर तयास नावडे इतर |
तेथें  पाहिजे  सारासार | विचारणा  ते  ||१२||
जेथें कुळदेव्या भगवती तेथें पाहिजे सप्तशती |
इतर  देवांची  स्तुती कामा नये सर्वथा ||१३||
घेतां अनंताच्या व्रता तेथें नलगे भगवद्गीता |
साधुजनासी  वार्ता फळाशेची  नाहीं  ||१४||
वीरकंकण घालितां नाकीं परी तें शोभा पावेना कीं |
जेथील  तेथें  आणिकीं कामा नये सर्वथा  ||१५||
नाना माहात्में बोलिलीं जेथील तेथें वंद्य जालीं |
विपरीत करून वाचिलीं तरी तें विलक्षण ||१६||
मल्लारमाहात्म  द्वारकेसी  |  द्वारकामाहात्म नेलें
कासीं कासीमाहात्म वेंकटसीं शोभा न पवे ||१७||
ऐसें सांगतां असे वाड परी जेथील तेथेंचि गोड |
तैसी  ज्ञानीयांस  चाड अद्वैत  ग्रंथाची  ||१८||
योगीयापुढे राहाण परीक्षवंतापुढें पाषाण |
पंडितापुढें  डफगाण शोभा न पवे  ||१९||
वेदज्ञापुढें जती निस्पृहापुढें फळश्रुती |
ज्ञानीयापुढें  पोथी कोकशास्त्राची ||२०||
ब्रह्मचर्यापुढें नाचणी रासक्रीडा निरूपणीं |
राजहंसापुढें  पाणी  |  ठेविलें जैसें ||२१||
तैसें अंतर्निष्ठापुढें ठेविलें श्रृंघारिक टिपडें |
तेणें  त्याचें  कैसें  घडे  समाधान ||२२||
रायास रंकाची आशा तक्र सांगणें पीयूषा |
संन्याशासी  वोवसा उचिष्ट चांडाळी ||२३||
कर्मनिष्ठा वशीकर्ण पंचाक्षरी  निरूपण |
तेथें भंगे अंतःकर्ण सहजचि त्याचें ||२४||
तैसे परमार्थिक जन तयांस नस्तां आत्मज्ञान |
ग्रंथ  वाचितां  समाधान होणार नाहीं ||२५||
आतां असो हें बोलणें जयासि स्वहित करणें |
तेणें  सदा  विचरणें  |  अद्वैतग्रंथीं  ||२६||
आत्मज्ञानी येकचित्त तेणें पाहाणें अद्वैत |
येकांत  स्थळीं  निवांत समाधान ||२७||
बहुत प्रकारें पाहातां ग्रंथ नाहीं अद्वैतापरता |
परमार्थास  तत्वतां  |  तारूंच  कीं  ||२८||
इतर जे प्रपंचिक हास्य विनोद नवरसिक |
हित  नव्हे  तें पुस्तक  |  परमार्थासी ||२९||
जेणें परमार्थ वाढे आंगीं अनुताप चढे |
भक्तिसाधन आवडे त्या नाव ग्रंथ ||३०||
जो ऐकतांच गर्व गळे कां ते भ्रांतीच मावळे |
नातरी  येकसरें  वोळे  |  मन भगवंतीं ||३१||
जेणें  होये  उपरती अवगुण  पालटती |
जेणें चुके अधोगती त्या नाव ग्रंथ ||३२||
जेणें  धारिष्ट  चढे जेणें  परोपकार  घडे |
जेणें विषयवासना मोडे त्या नाव ग्रंथ ||३३||
जेणें  परत्रसाधन जेणें ग्रंथें होये ज्ञान |
जेणें होइजे  पावन या नाव  ग्रंथ ||३४||
ग्रंथ  बहुत  असती नाना  विधानें  फळश्रुती |
जेथें नुपजे विरक्ती भक्ति तो ग्रंथचि नव्हे ||३५||
मोक्षेंविण  फळश्रुती ते दुराशेची  पोथी |
ऐकतां ऐकतां पुढती दुराशाचि वाढे ||३६||
श्रवणीं लोभ उपजेल  जेथें विवेक  कैंचा असेल
तेथें बैसलीं दुराशेचीं भूतें तया अधोगती ||३७||
ऐकोनिच फळश्रुती पुढें तरि पावोन म्हणती |
तयां  जन्म  अधोगती सहजचि जाली ||३८||
नाना फळें पक्षी खाती तेणेंचि तयां होये तृप्ति |
परी  त्या  चकोराचे  चित्तीं अमृत  वसे ||३९||
तैसें  संसारी  मनुष्य  |  पाहे  संसाराची  वास |
परी ते भगवंताचे अंश ते भगवंतचि इछिती ||४०||
ज्ञानियास पाहिजे ज्ञान भजकास पाहिजे भजन |
साधकास  पाहिजे  साधन  |  इछेसारिखें  ||४१||
परमार्थ्यास परमार्थ स्वार्थ्यास पाहिजे स्वार्थ |
कृपणास  पाहिजे  अर्थ  |  मनापासुनी  ||४२||
योगियांस पाहिजे योग भोगियांस पाहिजे भोग |
रोगियांस  पाहिजे  रोग- | हर्ति  मात्रा  ||४३||
कवीस पाहिजे प्रबंद तार्किकांस  तर्कवाद |
भाविकांस  संवाद  |  गोड  वाटे ||४४||
पंडितांस पाहिजे वित्पत्ती विद्वांसास अधेनप्रीती |
कळावंतां  आवडती  |  नाना  कळा  ||४५||
हरिदासा आवडे कीर्तन सुचिस्मंतां संध्यास्नान |
कर्मनिष्ठां  विधिविधान  |  पाहिजे  तें  ||४६||
प्रेमळास  पाहिजे  करुणा  |  दक्षता  पाहिजे
विचक्षणा चातुर्य पाहे शाहाणा आदरेंसीं ||४७||
भक्त पाहे मूर्तिध्यान संगीत पाहे ताळज्ञान |
रागज्ञानी  तान मान  |  मूर्छना  पाहे ||४८||
योगाभ्यासी पिंडज्ञान तत्वज्ञासि तत्वज्ञान |
नाडीज्ञानी  मात्राज्ञान  |  पाहातुसे  ||४९||
कामिक पाहे कोकशास्त्र चेटकी पाहे चेटकमंत्र |
यंत्री  पाहे  नाना  यंत्र  |  आदरेंसी  ||५०||
टवाळां  आवडे  विनोद उन्मत्तास  नाना
छंद तामसास अप्रमाद गोड वाटे ||५१||
मूर्ख  होये  नादलुब्धी निंदक  पाहे  उणी
संधी पापी पाहे पापबुद्धि लाऊन आंगीं ||५२||
येकां पाहिजे रसाळ येकां पाहिजे पाल्हाळ |
येकां  पाहिजे  केवळ साबडी भक्ती ||५३||
आगमी पाहे  आगम शूर  पाहे संग्राम |
येक पाहाती नाना धर्म इछेसारिखे ||५४||
मुक्त पाहे मुक्तलीळा सर्व पाहे सर्वकळा |
जोतिषी भविष्य पिंगळा वर्णूं पाहे ||५५||
ऐसें सांगावें तें किती आवडीसारिखें ऐकती |
नाना  पुस्तकें  वाचिती  |  सर्वकाळ ||५६||
परी परत्र साधनेंविण म्हणों नये तें श्रवण |
जेथें नाहीं आत्मज्ञान तया नाव कर्मणा ||५७||
गोडीविण गोडपण नाकेंविण सुलक्षण |
ज्ञानेंविण निरूपण बोलोंचि नये ||५८||
आतां असो हें बहुत ऐकावा परमार्थग्रंथ |
परमार्थग्रंथेंविण  वेर्थ  |  गथागोवी ||५९||
म्हणोनि नित्यानित्य विचार जेथें बोलिला सारासार |
तोचि  ग्रंथ  पैलपार  |  पाववी  विवेकें  ||६०||
इति श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे
*श्रवणनिरूपण-२ नाम समास नववा || .९ ||

Popular posts from this blog

साधना करणाऱ्या पुरुषाला काय म्हणतात ?

नामात राहणे हा सरळ मार्ग आहे

सदगुरुंचे महत्व